ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับบ้านม่วงคำ

ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้าน

บ้านม่วงคํา หมู่ที่ 4 ตําบลนาตาล อําเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร เดิมอยู่ในเขตการปกครองของตําบลหนองไผ่ อําเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร ต่อมาจึงได้โอนเข้าการปกครองมาขึ้นตําบลเต่างอย อําเภอเมือง จังหวัดสกลนคร ราษฎรบ้านม่วงคําเป็นชาวกะเลิง เดิมตั้งถิ่นฐานอยู่บ้านหนองไฮ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของหมู่บ้าน ปัจจุบันประมาณ 1000 เมตร ต่อมาได้เกิดโรคระบาดขึ้น ชาวบ้านจึงได้ละถิ่นฐานเดิมอพยพไปตั้งถิ่นฐานใหม่ที่บริเวณดงมะม่วงกะสอดํา (บางแห่งเรียกมะม่วงเขียว ลักษณะผลกลมรี ขนาดเล็กกว่า มะม่วงแก้ว สุกแล้วผลยังมีสีเขียว ผลดิบมีรสเปรี้ยวจัด แต่สุกแล้วมีรสหวานจัด) ชาวบ้านจึงเรียกชื่อชุมชนใหม่ว่า “บ้านม่วงคํา”

บ้านม่วงคําได้รับการประกาศจัดตั้งเป็นหมู่บ้านตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 มาตั้งแต่เมื่อใดไม่ปรากฏหลักฐาน แต่ชุมชนนี้น่าจะมีมาแล้วไม่น้อยกว่า 100 ปี ขึ้นไป จากหลักฐานผู้ดํารงตําแหน่งครูใหญ่ของโรงเรียนมีตั้งแต่ พ.ศ. 2459

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ ทรงนิพนธ์เกี่ยวกับชาวกะเลิง เมื่อครั้งเสด็จตรวจราชการเมืองนครพนม เรณูนครและสกลนคร พ.ศ. 2449 ว่าพวกกะเลิงพบในแขวงสกลนคร มีมากกว่าถิ่นเดิมอยู่เมืองกะตาก แต่ไม่รู้ว่าเมืองกะตากอยู่ที่ไหน เพราะอพยพมาอยู่ล้านช้างหลายชั่วอายุคนแล้ว พูดภาษาหนึ่งตากหาก ผู้ชายบางคนไว้ผมมวย บางคนไว้ผมยาวประบ่า และมักสักรูปนกที่แก้ม

ที่ตั้ง

บ้านม่วงคํา อยู่ทางทิศใต้ของอําเภอเต่างอย อยู่ห่างจากอําเภอ ประมาณ 3 กิโลเมตร

สภาพทั่วไปของหมู่บ้าน

บ้านม่วงคํา หมู่ที่ 4 ตําบลนาตาล ชาวบ้านส่วนใหญ่ทํานาใช้เนื้อที่ 1,650 ไร่ ทําสวน 50 ไร่ ทําไร่ 180 ไร่

อาณาเขต

 ทิศเหนือติดกับ บ้านโคกสะอาด ตําบลนาตาล
ทิศตะวันตกติดกับบ้านนาอ่าง – บ้านอ่างคํา ตําบลนาตาล
ทิศตะวันออกติดกับ ตําบลจันทร์เพ็ญ
ทิศใต้จดลําน้ำพุง เขตตําบลกกปลาซิว อําเภอภูพาน

ครัวเรือนและประชากรของหมู่บ้าน

จำนวนครัวเรือน 324 ครัวเรือน
จำนวนระชากรทั้งหมดแยกเป็น ชาย 408 คน หญิง 428 คน รวม 836 คน
ผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปี บริบูรณ์ขึ้นไป) ชาย 55 คน หญิง 94 คน รวม 149 คน

อาชีพหลัก

ทำนา

อาชีพเสริม

รับจ้างเย็บผ้าโหล
รับจ้างทั่วไป
ร้อยมาลัย
ทอผ้า

รายได้เฉลี่ย

บ้านม่วงคำ มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน 126,720 บาท เฉลี่ยต่อคน/ปี 49,111 บาท (ข้อมูล จปฐ. 61)

ด้านการคมนาคม/การเดินทาง

จากบ้านม่วงคํา ถึง จ.สกลนคร ระยะทาง 27 กิโลเมตร
จากบ้านม่วงคํา ถึง อ.เต่างอย ระยะทาง 3 กิโลเมตร

สาธารณูปโภค

ครัวเรือนมีไฟฟ้าใช้ 250 ครัวเรือน
ครัวเรือนมีน้ำประปาใช้ 250 ครัวเรือน
ครัวเรือนที่มีโทรศัพท์เคลื่อนที่ใช้ 250 ครัวเรือน
ครัวเรือนมีรถยนต์ 16 ครัวเรือน
ครัวเรือนมีรถจักรยานยนต์ 150 ครัวเรือน
ครัวเรือนมีรถไถ 49 ครัวเรือน
ครัวเรือนมีโทรทัศน์ 250 ครัวเรือน

ลักษณะภูมิประเทศ

บ้านม่วงคำ เป็นพื้นที่ราบสูงมีป่าไม้กรุงจิก อยู่ด้านตะวันออกของหมู่บ้าน มีลําน้ำพุงไหลผ่าน ทางทิศตะวันออกโคกป่ากรุง ติดกับบ้านจันทร์เพ็ญ อยู่ห่างจากอำเภอเต่างอย ประมาณ 3 กิโลเมตร

ศาสนา

ชาวบ้านม่วงคำ ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีวัดประจำหมู่บ้าน 1 แห่ง คือวัดบ้านม่วงคำ ซึ่งเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวบ้านม่วงคำ

สภาพสังคม

สภาพทั่วไปของบ้านเรือนเป็นบ้านที่มั่นคงถาวรการจัดบ้านเรือนเป็นระเบียบถูกสุขลักษณะ
มีความรักสามัคคีกันของชุมชน ช่วยเหลือกัน ครอบครัวมีความอบอุ่นปกครองในระบอบ ประชาธิปไตยและระบบอาวุโส
ประชาชนส่วนใหญ่มีสุขภาพดี คนมีอายุได้รับการดูแลและเอาใจใส่เป็นอย่างดี – ประชาชนปฏิบัติกิจทางศาสนาเป็นประจำ

แหล่งน้ำที่เป็นแหล่งน้ำตามธรรมชาติ (ห้วย หนอง คลอง บึง อ่างเก็บน้ำ เขื่อน ฯลฯ )

ลำน้ำพุง เกิดจากเทือกเขาภูพาน โดยไหลผ่านตำบลจันทร์เพ็ญเข้าสู่ตำบลเต่างอย ผ่านหมู่ที่ 2,3, 6 แล้วไหลผ่านหมู่บ้านต่างๆ ของอำเภอเมืองสกลนคร ลงสู่หนองหาร น้ำในลำน้ำพุงส่วนมาก ไม่ได้นำมาใช้ในการเกษตร เนื่องจากในฤดูฝนน้ำในลำน้ำพุงจะไหลเชี่ยว ระดับน้ำไม่แน่นอน ในบางปีจะอ่อนท่วมไร่นาน เกษตรกร ทำให้เกิดความเสียหาย ในฤดูแล้ง ปริมาณน้ำจะน้อย การใช้ประโยชน์จะต้องใช้เครื่องสูบน้ำสูบขึ้นมาใช้ บริเวณริมฝั่งลำน้ำพุง เกษตรกรจะใช้เป็นที่เพาะปลูกพืชได้บ้าง เช่น ข้าวโพด มะเบือเทศ พืชผัก ต่างๆ แต่มีจำนวนไม่มากนัก
ห้วยนาตาล
หนองสาธารณะ

แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น (สระน้ำ คลอง ระบบชลประทาน ฯลฯ )

บ่อบาดาลสาธารณะ 3 บ่อ การใช้ประโยชน์ เพื่อการอุปโภคบริโภค
ประปาหมู่บ้าน 2 แห่ง การใช้ประโยชน์ เพื่อการอุปโภคบริโภค
ฝายเก็บน้ำ 2 แห่ง การใช้ประโยชน์ เพื่อการอุปโภคบริโภค
คลองส่งน้ำ 2 สาย การใช้ประโยชน์ เพื่อการอุปโภคบริโภค

ข้อมูลของผู้นำชุมชน/การบริหาร

ผู้ใหญ่บ้าน
นายถวิล กุลสอนนาน

ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน
นางวนิดา ชาภูคำ
นายเอกชัย ลาวงศ์เกิด

สมาชิก อบต.
นายจัตพล รักภูเสน
นางสาวพาดี กุลสอนนาน

การปกครองในหมู่บ้านแบ่งออกเป็น 10 คุ้ม คือ
คุ้ม เกษตรสมบูรณ์       ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายพิทักษ์ มุงคุณ
คุ้ม พลังพัฒนา            ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายวัฒนชัย ลาวงศ์เกิด
คุ้ม ประชาสุขสันต์       ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายสวาท ทาสีเพช
คุ้ม เทวารักษา             ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายนิน ลาวงศ์เกิด
คุ้ม พิทักษ์ธรรม           ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายบา เต้าาป้อม
คุ้ม สีนิรัน                      ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายไพรบ กุลสอนนาน
คุ้ม ความหวังใหม่        ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายนอ กุลสอนนาน
คุ้ม เทพนิมิต                ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายกาว กุลสอนนาน
คุ้ม ประชาพัฒนา         ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายเอกชัย ลาวงค์เกิด
คุ้ม รวมสามัคคี            ชื่อหัวหน้าคุ้ม นายจอม กุลสอนนาน

อปพร.จำนวน 10 คน ได้แก่
นายไสว เดชพันนา
นายมิน ศรีทิน
นายพงศ์ศิริ ลาวงศ์เกิด
นายบันเทิง กุลสอนนาน
นายเติม กุลสอนนาน
นายประจักรษ์ ผาลือคำ
นายวิเชียร นามวงศ์ชัย
นายทรงเรือง นิลม้าย
นายประยูร มะโนรส
นายวิเศษ กุลสอนนาน

กตส. จำนวน 2 คน ได้แก่
1. นายหวา กุลสอนนาน
2. นายไพรบ กุลสอนนาน

ข้อมูลผู้รู้/ปราชญ์ชาวบ้าน

ปราชญ์ด้านหมอเหยา
นางสาย กุลสอนนาน
นางบุญทอน กุลสอนนาน

ปราชญ์ด้านจักสาน
นายก้อน ไชยวังราช
นายไพรบ กุลสอนนาน
นายฝัน กุลสอนนาน
นายซุน ดรขวา

ปราชญ์ด้านการทอผ้า
นางเพ็ญจันทร์ กุลสอนนาน
นางยวน โทสาก้อน
นางนนท์ ดวงเคน

ปราชญ์ด้านพิธีกรรม
นายเสริม กุลสอนนาน

ปราชญ์ด้านหมอดิน 
นายถนอม ลาวงศ์เกิด

ปราชญ์ด้านสมุนไพร
นายถนอม ลาวงค์เกิด
นายอุสม นวลมณี
นายคำไพ แพงดี
นายบา เต้าป้อม

ปราชญ์ด้านไร่นาสวนผสม
นางพิมพา กุลสอนนาน

ปราชญ์ด้านการทำบายศรีสู่ขวัญ
นายโน๊ด กุลสอนนาน

ข้อมูลกลุ่ม/องค์การชุมชน

คณะกรรมการกองทุนแม่ของแผ่นดิน
ก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2549 เริ่มก่อตั้งมีเงินกองทุน 8,000 บาท ซึ่งเป็นเงินที่ราษฎรในหมู่บ้านร่วมกันสมทบในการจัดตั้ง มีคณะกรรมการจำนวน 15 คน ได้แก่
นายถวิล กุลสอนนาน               ประธาน
นายเทิด กุลสอนนาน               รองประธาน
นายสังคม วงค์อินทร์อยู่           เลขานุการ
นางสาววนิดา ชาภูคำ               ผู้ช่วยเลขา
นายจัตุพล รักภูเสน                  เหรัญญิก
นางสาวพาดี กุลสอนนาน        ผู้ช่วยเหรัญญิก
นางสาวกิ่งเพชร กุลสอนนาน  ปฎิคม
นางเพ็ญจันทร์ กุลสอนนาน    ผู้ช่วยปฏิคม
นางสาวสุภาภรณ์ งอยหล้า     ประชาสัมพันธ์
นางสาวปทุม โจนลายดา        ผู้ช่วยประชาสัมพันธ์
นายดนัย ตะประชุม                  กรรมการ
นางบังอร ยาษาไชย                กรรมการ
นางประสิทธิ์ ลาวงค์เกิด          กรรมการ
นางพิสมัย วงค์สีลา                 กรรมการ
นางสุธารัตน์ งอยหล้า             กรรมการ

กองทุนหมู่บ้านม่วงคำ
จัดตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2544 มีเงินทุนกลุ่ม 1,422,850 บาท มีสมาชิก 132 คน มีคณะกรรมการมี 13 คนคือ
นายถวิล กุลสอนนาน                       ประธาน
นายหวา กุลสอนนาน                       รองประธาน
นางสาวทัศนียาภรณ์ ลาวงค์เกิด     รองประธาน
นางสุธารัตน์ งอยหล้า                      เลขานุการ
นางลักษมี ลาวงค์เกิด                      เหรัญญิก
นายจัตพล รักภูเสน                         กรรมการ
นายเอกชัย ลาวงค์เกิด                    กรรมการ
นายพงษ์ศิริ ลาวงค์เกิด                   กรรมการ
นายไพศาล ลาวงค์เกิด                   กรรมการ
นางอารียา วงค์เตชะ                        กรรมการ
นางกัลยา กุลสอนนาน                     กรรมการ
นางพาดี กุลสอนนาน                       กรรมการ
นางปัทมา ตะวันคำ                          กรรมการ

คณะกรรมการพัฒนาสตรีหมู่บ้าน จำนวน 15 คน ได้แก่
นางกมลนิตย์ ตะประชุม              ประธาน
นางศรีไคร ตะวันคำ                    รองประธาน
นางสาววนิดา ชาภูคำ                 เลขานุการ
นางวิชชุดา อัศวาวุฒิ                  เหรัญญิก
นางสาวแซมตา รักภูแสน           ปฏิคม
นางประสิทธิ์ ลาวงค์เกิด             ประชาสัมพันธ์
นางสาวพาดี กุลสอนนาน           กรรมการ
นางสาวรุ่งรัตน์ เดชพันนา           กรรมการ
นางบังอร ยาษาไชย                   กรรมการ
นางขนทอง ทอดแสน                 กรรมการ
นางสาววนิดา กุลสอนนาน         กรรมการ
นางสุดาวัลย์ ลาวงค์เกิด            กรรมการ
นางกัลญา กุลสอนนาน             กรรมการ
นางเพลินศิริ แก้วสุวรรณ           กรรมการ
นางสาววนิดา งอยหล้า              กรรมการ

กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ( 4 ฝ่าย ) จัดตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2559 มีสมาชิก 200 คน มีคณะกรรมการจำนวน 15 คน

1. คณะกรรมการฝ่ายอำนวยการ
นายถวิล กุลสอนนาน           ประธาน
นายสังคม วงค์อินทร์อยู่      รองประธาน
นางสาววนิดา ชาภูคำ          เลขาฯ
นางสาวปทุม โจนลายดา    เหรัญญิก

2. คณะกรรมการฝ่ายตรวจสอบ
นายดนัย ตะประชุม                    ประธาน
นางเพ็ญจันทร์ กุลสอนนาน       รองประธาน
นางประสิทธิ์ ลาวงค์เกิด            ประชาสัมพันธ์

3. คณะกรรมการฝ่ายเงินกู้
นายจตุพล รักภูเสน               ประธาน
นางสุธารัตน์ งอยหล้า           รองประธาน
นางสาวเมธินี กุลสอนนาน    ประชาสัมพันธ์

4. คณะกรรมการฝ่ายส่งเสริม
นางพาดี กุลสอนนาน        ประธาน
นางกัลญา กุลสอนนาน     รองประธาน
นางบังอร ยาษาไชย          ประชาสัมพันธ์

ออมวันละ 1 บาทหรือกองทุนสวัสดิการชุมชน
มีสมาชิก 319 ครัวเรือน มีการออมเงินทุกวันที่ 5 ของเดือน โดยมีสวัสดิการให้กับสมาชิกถ้าสมาชิกป่วยเข้าโรงพยาบาลจะจ่ายเงินให้กับสมาชิกคืนละ 100 บาทและถ้าสมาชิกคลอดบุตร จะมีเงินให้บุตรคนละ 500 บาท มีคณะกรรมการ 9 คนโดยมีประธานคือ นายถวิล กุลสอนนาน

ธนาคารข้าว
ก่อตั้งเมื่อ ปี พุทธศักราช 2543 ได้เงินทุนมาจาก ส.ส. และราษฎรสมทบกัน โดยปล่อยให้กู้ยืมคิดดอกเบี้ย 10% จ่ายไม่เกินครอบครัวละ 150 กิโลกรัม แจกจ่ายให้แก่ ผู้ที่ขาดแคลนข้าวก่อนถึงฤดูกาลเก็บเกี่ยว ปัจจุบันธนาคารข้าวมีข้าวในยุ้งฉาง จำนวน 3,600 กิโลกรัม มีเงินสด 70,000 บาท มีคณะกรรมการจำนวน 9 คน ดังนี้
นายถวิล กุลสอนนาน ประธาน
นายไพรบ กุลสอนนาน เลขานุการ
นายสังคม วงค์อินทร์อยู่ เลขานุการ
นางบังอร ยาษาไชย เหรัญญิก
นายสวาท ทาสีเพชร กรรมการ
นางพาดี กุลสอนนาน กรรมการ
นายนิล ลาวงค์เกิด กรรมการ
นายจอม กุลสอนนาน กรรมการ
นายนอ กุลสอนนาน กรรมการ

ศูนย์สงเคราะห์ราษฎรประจำหมู่บ้านบ้านม่วงคำ
จัดตั้งเมื่อ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2540 มีเงินทุนกลุ่ม 7,257 บาท มีสมาชิก 319 ครัวเรือน สำหรับสงเคราะห์ช่วยเหลือผู้พิการ ผู้ด้อยโอกาสและผู้ประสบภัยธรรมชาติ มีคณะกรรมการ จำนวน 8 คนคือ
นายถวิล กุลสอนนาน ประธาน
นางสาวพาดี กุลสอนนาน รองประธาน
นายสังคม วงค์อินทร์อยู่ เหรัญญิก
นายจัตพล จักภูเสน เลขานุการ
นายเทิด กุลสอนนาน กรรมการ
นางสาววนิดา กุลสอนนาน กรรมการ
นายหวา กุลสอนนาน กรรมการ
8. นายไพรบ กุลสอนนาน กรรมการ

กลุ่มฌาปนกิจสงเคราะห์หมู่บ้าน
จัดตั้งตั้งแต่ปี พ.ศ. 2528 ปัจจุบันมีสมาชิก 750 คน
เงินทุน 27,250 บาท ถ้าหากมีสมาชิกเสียชีวิตจะได้เงินที่เก็บจากสมาชิก มีคณะกรรมการ 7 คนคือ
นายถวิล กุลสอนนาน            ประธาน
นายสังคม วงค์อินทร์อยู่        รองประธาน
นางสาววนิดา กุลสอนนาน    เหรัญญิก
นายจัตพล จักภูเสน               เลขานุการ
นางบังอร ยาสาไชย               กรรมการ
นายเทิด กุลสอนนาน             กรรมการ
นางภาวดี กุลสอนนาน           กรรมการ

กลุ่มทอผ้าห่มสี่เขาลายดอกแก้วบ้านม่วงคำ
จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2548 มีสมาชิก 25 คน มีเงินทุน 30,000 บาท คณะกรรมการ 7 คนคือ
นางเพ็ญจันทร์ กุลสอนนน      ประธานกลุ่ม
นางเยาว์ ตะวันคำ                   รองประธาน
นางปราณี ตะวันคำ                เหรัญญิก
นางสาววนิดา ชาภูคำ            เลขานุการ
นางลำพูน ตะประชุม             กรรมการ
นางนน ดวงเคน                     กรรมการ
นางเทิม ผาลือคำ                   กรรมการ

กลุ่มทำขนมบ้านม่วงคำ
จัดตั้งขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2553 มีสมาชิก 40 คน มีเงินทุน 20,000 บาท คณะกรรมการ 9 คนคือ
นางสุธารัตน์ งอยผาลา         ประธานกลุ่ม
นางทองสา อุดธะวงค์           รองประธาน
นางกิ่งทอง นามวงค์ชัย        เหรัญญิก
นางแซมตา รักภูเสน             เลขานุการ
นางยวน โทขาก้อน               กรรมการ
นางทองเพียร คุณารักษ์        กรรมการ
นางน้อม สาดบุญโย              กรรมการ
นางทองหล่อ ปาระคะ           กรรมการ
นางเทิม ผาลือคำ                  กรรมการิ

กองทุนพัฒนาหมู่บ้าน
จัดตั้งเมื่อ พ.ศ. 2555 มีเงินทุนกลุ่ม 407,879 บาท
มีสมาชิก 319 ครัวเรือน มีคณะกรรมการ จำนวน 8 คนคือ
นายถวิล กุลสอนนาน           ประธาน
นายไพรบ กุลสอนนาน        รองประธาน
นายหวา กุลสอนนาน          เลขานุการ
นายจัตพล จักภูเสน            เหรัญญิก
นายจอม กุลสอนนาน         กรรมการ
นายเทิด กุลสอนนาน         กรรมการ
นายสวาท ทาสีเพชร          กรรมการ
นายนิน ลาวงค์เกิด             กรรมการ

กลุ่มทอผ้าย้อมครามบ้านม่วงคำ
จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 22 เดือน พ.ศ.2560 ตามโครงการสร้างสัมมาชีพชุมชนตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของกรมการพัฒนาชุมชน มีสมาชิก 26 คน มี คณะกรรมการ 7 คน คือ
นางบังอร ยาษาไชย         ประธานกลุ่ม
นางแปลง งอยผาลา         รองประธาน
นางสุธารัตน์ งอยหล้า       เลขานุการ
นางกิ่งทอง นามวงค์ชัย    เหรัญญิก
นางปาน โทขาก้อน           กรรมการ
นางพิมพ์ กุลสอนนาน       กรรมการ
นางสุมิตร กุลสอนนาน      กรรมการ